Sacrum i profanum przestrzeni miejskiej: Officium Secretum. Pies Pański Marcina Wrońskiego

Przestrzeń miasta w literaturze zyskała na swym znaczeniu dopiero w połowie XIX wieku. Realistyczne ujęcie różnorodnych metropolii, które odwzorowuje topografię i architekturę pozwala na spacer z bohaterem po zakamarkach Warszawy, Londynu, Moskwy czy Paryża. Na kreację miasta w powieści realistycznej składają się licznie występujące, autentyczne nazwy, które odsyłają do realnych desygnatów. Istotny jest również związek mieszkańców miast z architekturą i całościowym kształtem konkretnej miejscowości. Przestrzeń miejska niesie ze sobą również wiele antynomii, które związane są z fascynacjami niektórymi zjawiskami połączonymi z negatywnymi uczuciami wobec mieszkańców i miejskiej zabudowy.

Sacrum i profanum przestrzeni miejskiej: Officium Secretum. Pies Pański Marcina Wrońskiego
Sacrum i profanum przestrzeni miejskiej: Officium Secretum. Pies Pański Marcina Wrońskiego

Realistyczna powieść nie musi rezygnować ze struktury znaczącej miasta. Istotne jest jego wartościowanie, na które składa się zarówno warstwa estetyczna jak również metaforyczna.
Do tej tradycji odwołuje się Marcin Wroński6 w swojej powieści Officium Secretum. Przestrzeń wykreowana w analizowanym utworze autora Morderstwa pod cenzurą jest niezwykle realistyczna, a fabuła osnuta jest na dwóch fikcyjnych wątkach: istnieniu w podziemiach kazimierskiego zakonu tajnej biblioteki przeniesionej rodem z Imienia róży oraz funkcjonowaniu Officium Secretum czyli tajnych służb Watykanu. Na początku powieści ojciec doktor Marek Gliński przybywa do Lublina, aby rozpocząć na KUL-u cykl wykładów na temat historii miasta. Jednak po niedługim czasie okazuje się, że to nie jest jedyne zadanie, jakie ma do wykonania protagonista.
Ważnym wątkiem w powieści jest również eksmisja betanek z budynków zakonnych w Kazimierzu Dolnym, a także polska scena polityczna i wydarzenia rozgrywające się na niej w 2007 roku. Nadrzędne znaczenie w Officium Secretum ma polityka lokalna, a wszelkie inspiracje dotyczące jej funkcjonowania autor powieści czerpał z doniesień medialnych tamtego roku.
Liczne recenzje i analizy powieści Marcina Wrońskiego zawężają się do tematów związanych z: funkcjonowaniem współczesnego Kościoła, istnieniem bądź nieistnieniem tajnych służb Watykanu, polską sceną polityczną. Bez echa pozostaje natomiast hiperrealistyczna przestrzeń Officium Secretum. Malowniczy Kazimierz, Lublin, Warszawa, Puławy i Watykan to miasta, które są współbohaterami powieści, tworzą jej klimat i dodają autentyzmu. (…)

O autorze tekstu:

Agnieszka Trześniewska, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa na podstawie rozprawy Literackie oblicza Kazimierza Dolnego obronionej w 2014 roku na Uniwersytecie Marii Skłodowskiej-Curiej w Lublinie.

Cały tekst przeczytasz w kwartalniku humanistycznym Ogród, nr 31-34.

Komentarze